Haki Zilizo Hatarini; Masuala ya Wasiwasi kwa Watoto wa Kenya

By Khadija Mbesa

Mfumo wa haki za watoto Kenya 

Matibabu ya watoto wa mitaani na polisi ni dalili ya mtindo mkubwa wa unyanyasaji wa watoto wa Kenya ndani ya mfumo wa haki kwa ujumla. Pindi wanapo kamatwa, watoto wa Kenya huingia kwenye milango inayozunguka ya mfumo wa haki za watoto na kuanza njia inayowachukuwa kutoka kwa polisi hadi kufungwa  kortini na kutoka kortini hadi vituo vya mahabusu. 

Pasipo uwakilishi wa wakili wa kisheria au uwepo wa mzazi au mlezi wa kisheria, watoto wanakabiliwa na vikao vifupi juu ya kesi zao ambapo wanaweza kunyimwa uhuru wao na kujitolea kwa miaka kwa taasisi za marekebisho za watoto zinazojulikana kama shule zilizoidhinishwa au taasisi za Borstal.  

Chini ya sheria za Kenya, watoto wa miaka 14 na zaidi wanaweza pia kujitolea kwa magereza ya kawaida ya watu wazima, ingawa kitendo hiki ni nadra sana. Kwa wengine, polisi wataonyesha tu aina yao ya muhtasari wa haki kwa njia ya kupigwa, na kuwaachilia watoto gerezani bila kwenda mahakamani kamwe 

Watoto 16 kati ya 40 waliohojiwa na Human Rights Watch, ambao walifikishwa kortini, walisema kuwa, kesi zao zilifanyika katika korti za kawaida za watu wazima huku kesi zao zikichanganywa na zile za watu wazima. 

Iwe katika korti za kawaida au katika korti za watoto, mashauri hukimbizwa na haiwapatii watoto fursa nzuri za kusikilizwa hili pia likichochea kwa watoto kuchanganyikiwa na kuogopa kortini, watoto mara nyingi hawaelewi hali ya kesi za kisheria au mwelekeo wa kesi zao.  

Mara nyingi tafsiri haipatikani  kwa watoto ambao wanaihitaji. Hakuna hata mmoja wa watoto 40 waliohojiwa na Human Rights Watch ambaye alikuwa amewakilishwa na wakili wa kisheria au mwingine, na ni watano tu waliosema kwamba walikuwa na wanafamilia waliopo kortini. 

wakisubiri uamuzi wa mwisho wa kesi zao, watoto wa mitaani huwekwa na korti kwa kuzuiliwa kwa muda katika nyumba za watoto (kwa watoto wa miaka 15 na chini) au kwa magereza ya watu wazima, ambapo wanaweza kuteseka kwa kipindi cha muda, kawaida watoto hao huwekwa kati ya wiki kadhaa na miezi, na wakati mwingine hadi miaka. 

Kuna nyumba 11 za rumande za watoto ambazo ziko chini ya usimamizi wa Idara ya Watoto nchini Kenya, na uwezo wa watoto 2500 umeripotiwa. Hakuna juhudi zozote zinazofanywa kutenganisha watoto kwa ukali wa makosa yao, au kuwatenganisha watoto wanaotuhumiwa au kuhukumiwa kwa makosa ya jinai, kutoka kwa watoto wanaohitaji ulinzi au nidhamu.  

Changamoto nyingi zipo, ikiwemo, vifaa vya chini, vifaa visivyotosha vya maji na mitambo isiyofaa ya usafi, vifaa  vichafu, matumizi ya adhabu ya viboko na ukosefu wa kifungu chochote kwa mahitaji ya burudani na ya elimu ya watoto. 

Watoto hutumia siku zao kufungwa katika mabweni yao, isipokuwa wakati wanaruhusiwa nje kwa kula au kufanya kazi. Makao makuu ya watoto huko Nairobi, yalikumbwa na msongamano mkubwa wa watoto, watoto wakilala wawili kitandani. Hii ikigundua kuwa hali zinasumbua sana katika magereza ya watu wazima. Watoto huko wanakabiliwa na shida kubwa za msongamano, hali isiyo ya usafi, njaa, na unyanyasaji wa mwili ni mbaya zaidi kuliko katika nyumba za watoto zilizo rumande. Ingawa watoto wanapaswa kutengwa mbali na watu wazima.  

Watoto wengi magerezani hulala chini, bila matandiko, huku wakivumilia unyanyasaji mkubwa wa mwili, pamoja na unyanyasaji wa kijinsia, haswa kutoka kwa wafungwa wakubwa au hata walinzi wa magereza.  

Walakini, shida zinazohusu matibabu ya watoto kwa sehemu kubwa hazihusiani kabisa na yaliyomo katika sheria zilizopo, lakini kwa utekelezaji wake.  

Ingawa Sheria ya Watoto na Vijana inatoa njia mbadala anuwai kwa watoto wanaotuhumiwa makosa ya jinai au wanaohitaji ulinzi au nidhamu, serikali za mitaa, polisi, na mahakimu wanaendelea kuwafunga watoto kwa idadi kubwa chini ya masharti ambayo hayafanyi kazi ya kuwarekebisha au kuwapa watoto elimu.  

Mafunzo na msaada mkubwa unahitajika kwa watendaji wote wa kutekeleza sheria, na pia wale wanaosimamia utunzaji wa watoto, ikiwa sheria zinazolinda watoto zina maana yoyote. Rasilimali kubwa, pia, inapaswa kujitolea ili kukidhi mahitaji ya watoto. 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *